Vrijstelling leerplicht

Elk kind in Nederland heeft recht op onderwijs en moet naar school. Soms lukt dat niet, bijvoorbeeld door ziekte, levensbeschouwelijke of godsdienstige bezwaren of verblijf in het buitenland. Er wordt dan eerst gekeken of onderwijs op een andere manier mogelijk is. Is dat niet mogelijk, dan kunt u soms vrijstelling van de leerplicht aanvragen. De regels verschillen per situatie.

Wat moet u weten

  • Kinderen zijn vanaf 5 jaar tot en met 16 jaar leerplichtig. 
  • Jongeren tussen de 16 en 18 jaar zijn kwalificatieplichtig. Kwalificatieplichtig betekent dat een jongere verplicht is onderwijs te volgen totdat hij of zij een diploma heeft behaald of 18 jaar wordt.
  • Ouders kunnen vrijstelling van de leerplicht aanvragen. Er zijn 3 soorten vrijstelling: 
    • bij lichamelijke of psychische uitdagingen van het kind (artikel 5 lid a)
    • als u bezwaar heeft tegen de onderwijsrichting (artikel 5 lid b)
    • als uw kind naar school gaat in het buitenland (artikel 5 lid c)

Wat moet u doen

Lichamelijke of psychische uitdagingen (artikel 5 lid a)

  • Kan uw kind door lichamelijke of psychische uitdagingen niet naar school? Vraag dan advies aan bij Team Ontwikkelingsmogelijkheden (TOM). 
  • Zij zoeken samen met u naar oplossingen. In de video kunt u zien hoe het Team Ontwikkelingsmogelijkheden (TOM) werkt. Volg de 4 stappen om advies aan te vragen bij het Team Ontwikkelingsmogelijkheden (TOM).

Stap 1: vul de formulieren in

Print de 2 formulieren uit en vul ze in. U vindt de formulieren op:

Schrijf duidelijk. U kunt de formulieren digitaal invullen, maar ook op papier. Maak dan een scan of foto van de ingevulde formulieren. Heeft u geen printer? Stuur dan een e-mail naar TOM met de vraag of zij het formulier opsturen.

Stap 2: stuur de formulieren op

Stap 3: uw aanvraag wordt behandeld

  • TOM ontvangt de formulieren. 
  • Samen bekijken zij welke mogelijkheden er zijn voor uw kind. 
  • Binnen 6 weken nemen zij contact met u op om advies te geven.

Stap 4: u ontvangt advies

  • TOM ziet mogelijkheden voor uw kind om naar school te gaan. Bijvoorbeeld met extra hulp, zorg of aanpassingen. U kunt uw kind inschrijven op school.
  • Kan uw kind niet naar school? Dan krijgt u een ‘sociaal medisch advies’ (SMA). 
  • Stuur het sociaal medisch advies (SMA) en formulier A op naar de leerplichtambtenaar van gemeente Leusden of laat de jeugdarts dit doen. 
  • De leerplichtambtenaar bevestigt de vrijstelling per brief.

Bezwaar onderwijsrichting (artikel 5 lid b)

  • De Hoge Raad heeft in april 2026 bepaald dat een vrijstelling op basis van levensbeschouwelijke of godsdienstige richting in de meeste gevallen niet meer mogelijk is als er een openbare school in de buurt is. Openbare scholen bieden onderwijs dat onafhankelijk en met respect voor verschillende opvattingen is. 
  • In Leusden zijn er voldoende reguliere openbare scholen binnen redelijke afstand. Hierbij gaan we uit van maximaal 6 kilometer voor basisscholen en maximaal 20 kilometer voor middelbare scholen. 
  • Heeft u toch bezwaren tegen de levensbeschouwelijke of godsdienstige richting van alle scholen in de buurt? Dan kunt u vrijstelling aanvragen op grond van artikel 5 lid b  

Onderwijs in het buitenland (artikel 5 lid c)

Contact en advies

Vragen aan de leerplichtambtenaar? Bel naar gemeente Leusden via 14 033 op werkdagen tussen 8:30 en 16:30 uur of stuur een e-mail.