Week van de Pleegzorg: "Wij willen een warme, veilige plek bieden"

Yvonne Poppema en haar man René zijn gezinshuisouders. Ze zorgen fulltime voor vier kinderen die niet bij hun eigen ouders kunnen wonen. Daarvoor waren ze jarenlang crisispleegouders: ze vingen tijdelijk kinderen op die niet veilig thuis konden blijven. “Er zijn zoveel kinderen in Nederland die niet thuis kunnen wonen. Bijvoorbeeld omdat ze geen ouder meer hebben, hun ouders niet voor hen kunnen zorgen of omdat ze worden mishandeld of verwaarloosd. Wij willen hen graag een warme, veilige plek bieden.”

‘Moet ik hier ook weer weg?’

Laura (18) woont sinds acht jaar bij Yvonne en René. “In het pleeggezin waar ik hiervoor woonde, ging het niet goed. En daarvoor ook niet. Al vanaf mijn derde jaar belandde ik elke drie jaar in een nieuw gezin.” Bij Yvonne en René vond ze haar plek, al durft ze daar diep in haar hart soms niet op te vertrouwen. “Ik had bijvoorbeeld enorm veel spanning toen ik hier bijna drie jaar woonde. Moest ik ook hier weer weg?” Het was een mijlpaal toen die drie jaar voorbij waren. “Ook nu ik achttien ben, kan ik hier gelukkig blijven. Dat geeft mij veel rust. Het zou echt niet werken als ik bij mijn biologische moeder zou moeten wonen. Zij kan die zorg niet aan.”  

Structuur en duidelijkheid

Het leven in Yvonnes gezinshuis ziet eruit zoals bij ieder ander gezin, met school, sport en hobby’s. “Wel bieden wij extra veel structuur en duidelijkheid. Zo hebben we een planbord hangen, waarop de kinderen precies zien wat we doen die week,” vertelt Yvonne. “Ook werken René en ik aan de doelen die we jaarlijks voor ieder kind bepalen, samen met hun voogd en een gedragstherapeut die ons ondersteunt. Wat heeft het kind nodig, waarmee gaan we aan de slag?” Die doelen gaan vaak over heel gewone opvoedkwesties, zoals zelfstandig worden, leren omgaan met geld en het herkennen en uiten van gevoelens als boosheid, verdriet of angst. “Alleen hebben pleegkinderen die begeleiding vaak gemist door de situatie waarin ze zaten,” zegt Yvonne.

Leren vertrouwen 

Samen met Yvonne volgde Laura in het begin het OKI-B-programma. Yvonne: “Daarbij wordt op een speelse manier de interactie tussen ouder en kind verbeterd. Het ging bij Laura over vertrouwen. Over leren voelen ‘je mag er zijn, ik zorg voor jou’. Maar hoe leer je iemand vertrouwen als je al zoveel hebt meegemaakt en steeds opnieuw bij vreemde mensen terechtkomt? Als ik haar een knuffel gaf, bleef ze ‘strak’, ze kon dat niet ontvangen. Toen ze een keer bij mij achterop de fiets zat en zich tegen mijn rug aan vleide, was dat een bijzonder moment.”

Pleegouder worden  

Yvonne volgde de hbo-opleiding sociaal werk om gezinshuisouder te kunnen worden. “Gezinshuisouder zijn is een professionele, betaalde fulltimebaan,” zegt ze. “Dat is een groot verschil met pleegouder zijn. Dat doe je als vrijwilliger naast je werk, en je kunt het in vele vormen doen. Je kunt bijvoorbeeld een of twee weekenden in de maand een gezin ondersteunen door hun kind op te vangen. Zo krijgen ouders even lucht en kan hun kind soms gewoon thuis blijven wonen.” 

Ook pleegouders hebben elkaar nodig

Mensen die pleegouder willen worden, krijgen een training en begeleiding vanuit de organisatie waarvoor ze zich als pleegouder gaan inzetten. Ook is er De Gezinsparaplu, een netwerk van pleeg- en gezinshuisouders met als doel elkaar te helpen en steunen. Lisa Finnema is zelf al 15 jaar pleegouder en ‘Parapluhouder’ voor Leusden, Stoutenburg en Achterveld. “Ik organiseer avonden om met elkaar ervaringen te delen. Het is fijn om tips uit te wisselen. Of gewoon even stoom af te blazen als het zwaar is. Daarnaast geven we ook informatie over wat er bij pleegouderschap komt kijken. Zoals over wet- en regelgeving over kosten en declaraties.” 
Ook organiseert Lisa uitjes voor pleegouders en de kinderen. “We gaan binnenkort boulderen, en laatst waren we een middag in de Struintuin. Lekker buiten zijn, beestjes uit de sloot vangen, vuurtjes stoken. Het is mooi om te zien wat er soms ontstaat tussen kinderen. Veel pleegkinderen vinden het lastig om met anderen te spelen, maar ze vinden wél aansluiting bij elkaar.”

Realistische verwachtingen

Lisa en Yvonne hebben een paar tips voor mensen die interesse hebben om als pleegouder andere gezinnen te ondersteunen. “Een groot hart en een groot empathisch vermogen alleen zijn niet genoeg. Realistische verwachtingen zijn ook belangrijk. Een kind dat veel heeft meegemaakt, gedraagt zich anders dan een kind dat in een veilig thuis opgroeit. En: je kunt een kind niet redden. Bij sommige kinderen is op heel jonge leeftijd al zoveel misgegaan, dat gum je niet meer uit,” zegt Yvonne. “Maar je kunt er wél veel naast zetten.” Ze geeft aan dat je al snel het verschil kunt maken. “Alleen al duidelijkheid en structuur geven veel winst. Elke ochtend ontbijten, een kopje thee uit school. Films kijken die bij je leeftijd horen. Duidelijk zijn en grenzen geven, dat geeft veiligheid.”
Lisa vult aan: “Het is voor veel kinderen ook al bijzonder om gewoon thuis samen een taart te bakken samen, of pannenkoeken te gaan eten. Er zijn zoveel kinderen die in trieste omstandigheden leven. Het is heel mooi als je dan een betrouwbare volwassene kunt zijn in het leven van een kind.”

Waardering tijdens de Week van de Pleegzorg

In gemeente Leusden vinden we het belangrijk dat kinderen veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Als dat thuis (tijdelijk) niet lukt, zijn pleegouders en gezinshuisouders van onschatbare waarde. Daarom ondersteunt de gemeente initiatieven die deze gezinnen versterken, zoals De Gezinsparaplu en spreekt zij tijdens de Week van de Pleegzorg haar waardering uit voor hun inzet. Als blijk van dank ontvangen pleegouders en gezinshuisouders (bekend/betrokken/aangesloten bij de Gezinsparaplu) in de gemeente Leusden een attentie in de vorm van een cadeaubon. Hiermee wil de gemeente laten zien hoe waardevol hun betrokkenheid is voor kinderen en jongeren in onze gemeente.

De Gezinsparaplu 

Pleegouder zijn is een mooie, maar ook intensieve taak. Soms kun je daar wel extra hulp bij gebruiken. De Gezinsparaplu is het netwerk voor alle pleegouders en gezinshuisouders in de regio Eemland. Pleeg- en gezinshuisouders kunnen hier terecht voor een luisterend oor, advies van ervaringsdeskundigen en praktische ondersteuning. Het netwerk is laagdrempelig, informeel en aanvullend op de begeleiding vanuit de pleegzorgorganisatie. 
De gemeente Leusden vindt het belangrijk dat pleeg- en gezinshuisouders er niet alleen voor staan. Daarom ondersteunt zij initiatieven zoals De Gezinsparaplu, die bijdragen aan onderlinge steun, ontmoeting en het uitwisselen van ervaringen. Zo ontstaat een sterk netwerk rondom gezinnen die zorgen voor kinderen die tijdelijk of langdurig niet thuis kunnen wonen.
Meer informatie is te vinden op de website Gezinsparaplu.  

Tekst Marlies Jansen 
Fotografie Linda Bouritius Photography