Bestrijding Eikenprocessierups

In mei, juni en juli leeft de eikenprocessierups in eikenbomen. De haartjes van deze rups kunnen dan gezondheidsklachten veroorzaken, van jeuk tot luchtwegklachten en oogproblemen. Daarom bestrijden we deze rupsen in het voorjaar intensief en zoveel mogelijk preventief, dus voordat de brandharen van de rups voor problemen kunnen zorgen. Dat doen we op 2 manieren. Door de rups biologisch te bestrijden in een vroeg stadium en door de ecologie te versterken zodat er meer natuurlijke vijanden van de rups komen.

Video eikenprocessierups

2 manieren van bestrijden

Binnen de bebouwde kom bestrijden we net als vorig jaar preventief met het effectieve biologische middel Xentari. Op de kaart is te zien op welke locaties we Xentari inzetten en waar we nesten wegzuigen. De bestrijding start 17 mei 2021 (week 20). In het buitengebied worden de nesten in juni weggezogen.

Xentari

Xentari is een biologisch bestrijdingsmiddel dat bestaat uit bacteriën. Dit middel gebruiken we op plekken waar in verhouding veel mensen komen. Denk aan drukke fietsroutes, schoolpleinen, winkelcentra, woonwijken. Het voordeel van Xentari is dat het erg goed werkt en ruim 90% van de rupsen na de behandeling worden gedood. Het nadeel is dat Xentari niet alleen dodelijk is voor de eikenprocessierups maar ook voor andere rupsen. Xentari is wettelijk toegestaan en niet schadelijk voor andere dieren -anders dan rupsen- of voor mensen. Xentari wordt in de biologische landbouw ook gebruikt op de groentes die we eten.

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat Xentari bedreigend is voor andere insecten zoals bijen, hommels, keverlarven, vliegen, wespen, wantsen en luizen. Ook op de gezondheid van de vogels en andere grotere dieren heeft het middel geen negatief effect, direct of doordat ze de dode rupsen opvreten. Er kan mogelijk wel sprake zijn van een kleine afname van de totale hoeveelheid voedsel doordat er minder rupsen zijn.

Nesten wegzuigen

Bij bestrijding met Xentari overleeft bijna 10% van de nesten na één behandeling. De rupsennesten die de biologische bestrijding met Xentari of overleven en ernstige overlast geven, worden alsnog weggezogen.

Waar bestrijden we niet?

We bestrijden niet op de plekken die met machines onbereikbaar zijn voor bestrijding. Dit is onder andere op de Liniedijk, het Anemonenbosje in de wijk ’t Vliet, en park Princenhof. Daar hangen we waarschuwingsbordjes. En daar hebben we vorig jaar nestkastjes geplaatst voor de natuurlijke vijanden.

Bij de overweging voor de keuze tussen Xentari, nesten wegzuigen en niet bestrijden is het de uitdaging een juiste balans te vinden. Het gaat om een afweging tussen het voorkomen van de overlast die de rups veroorzaakt en het in standhouden/versterken van de biodiversiteit. Vooral op de langere termijn zorgt de biodiversiteit voor voldoende natuurlijke vijanden om de eikenprocessierups terug te dringen.

Meer natuurlijke vijanden

Naast biologische bestrijding versterken we de natuur zodat er meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups komen. Ook zaaien we de bermen in met bloemenmengsels waar veel natuurlijke vijanden van de rups op af komen, zoals de sluipwesp. En we hanteren op meerdere plekken een biologische maaimethode waarbij in fases delen worden weggemaaid. Zo is er op elk moment van het jaar wat te vinden voor vlinders, bijen en vogels.

Wij doen ons best om zoveel mogelijk rupsen te bestrijden. Wilt u toch een melding maken van overlast? Dat kan door het meldingsformulier in te vullen op onze website. Daarnaast is het mogelijk om een e-mail te sturen naar gemeente@leusden.nl of ons te bellen via 14 033.

Binnen de bebouwde kom

Vanaf 17 mei 2021 (week 20) start de bestrijding van de eikenprocessierups. Het biologische middel Xentari wordt gebruikt binnen de bebouwde kom. In 2020 waren de ervaringen met Xentari positief. Het is vooraf niet te zeggen hoe lang de bestrijding gaat duren. Dit is afhankelijk van de weersomstandigheden. Hoe sneller het opwarmt, hoe sneller de rupsen zich ontwikkelen en wij kunnen starten met bestrijden. Omdat er altijd rupsen zijn die het bespuiten overleven, herhalen we de behandeling na ongeveer 10 dagen. Na 1 behandeling is het grootste deel van de rupsen gedood. Als de overgebleven rupsen dan toch nog voor overlast zorgen, zuigen wij alsnog nesten weg.

Buitengebied

In juni worden de nesten weggezogen.

In 2020 zijn als proef nematoden (aaltjes) ingezet in het buitengebied. Dit is een biologisch bestrijdingsmiddel dat al gebruikt kan worden als er nog geen blad aan de eikenbomen groeit. Helaas werkte deze methode niet goed. In het gehele buitengebied moesten de nesten toch worden weggezogen.

Xentari is een biologisch bestrijdingsmiddel dat bestaat uit bacteriën. Dit middel is dodelijk voor de eikenprocessierups en voor andere rupsen, maar niet schadelijk voor andere dieren of voor mensen.

Xentari is een biologisch bestrijdingsmiddel dat bestaat uit bacteriën. Dit middel gebruiken we op plekken waar relatief veel mensen komen. Denk aan drukke fietsroutes, schoolpleinen, winkelcentra, woonwijken. Het voordeel van Xentari is dat het zeer effectief is en ruim 90% van de rupsen na de behandeling worden gedood. Het nadeel is dat Xentari niet alleen dodelijk is voor de eikenprocessierups maar ook voor andere rupsen. Xentari is wettelijk toegestaan en niet schadelijk voor andere dieren -anders dan rupsen- of voor mensen. Xentari wordt in de biologische landbouw ook gebruikt op de groentes die we eten.

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat Xentari bedreigend is voor andere insecten zoals bijen, hommels, keverlarven, vliegen, wespen, wantsen en luizen. Ook op de gezondheid van de vogels en andere grotere dieren heeft het middel geen negatief effect, direct of doordat ze de dode rupsen opvreten. Er kan mogelijk wel sprake zijn van een kleine afname van de totale hoeveelheid voedsel doordat er minder rupsen zijn.

Binnen de bebouwde kom gebruiken we Xentari, een biologisch bestrijdingsmiddel dat bestaat uit bacteriën. Xentari is een biologisch bestrijdingsmiddel dat bestaat uit bacteriën. Dit middel gebruiken we op plekken waar relatief veel mensen komen. Denk aan drukke fietsroutes, schoolpleinen, winkelcentra, woonwijken. Het voordeel van Xentari is dat het zeer effectief is en ruim 90% van de rupsen na de behandeling worden gedood. Het nadeel is dat Xentari niet alleen dodelijk is voor de eikenprocessierups maar ook voor andere rupsen. Xentari is wettelijk toegestaan en niet schadelijk voor andere dieren -anders dan rupsen- of voor mensen. Xentari wordt in de biologische landbouw ook gebruikt op de groentes die we eten.

Ja, er is door het college vastgesteld beleid opgesteld over waar en wanneer we welke middelen toepassen. (collegevoorstel L229454).

Naast biologische bestrijding zijn we bezig om de biodiversiteit te versterken zodat er meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups komen. De honderden nestkastjes voor koolmezen die de gemeente vorig jaar verspreid door Leusden heeft ophangen, zijn schoongemaakt voor het nieuwe broedseizoen. Ook zijn bermen ingezaaid met bloemenmengsels waar veel natuurlijke vijanden van de rups op af komen, zoals de sluipwesp. Op meerdere plekken wordt een ecologische maaimethode toegepast, waarbij een deel van het gras blijft staan en in fases wordt gemaaid.

De rupsennesten die niet kunnen worden verwijderd door middel van de biologische bestrijdingsmiddelen, maar die wel bereikbaar zijn, worden weggezogen. Op de plekken die onbereikbaar zijn voor bestrijding, komen net als vorige jaren bordjes te hangen.

Op de kaart is te zien op welke locaties we Xentari inzetten en waar we nesten wegzuigen.

We bestrijden niet op de plekken die met machines onbereikbaar zijn voor bestrijding. Dit is onder andere op de Liniedijk, het Anemonenbosje in de wijk ’t Vliet, en park Princenhof. Daar hangen we waarschuwingsbordjes. En daar hebben we vorig jaar nestkastjes geplaatst voor de natuurlijke vijanden.

Bij de overweging voor de keuze tussen Xentari, nesten wegzuigen en niet bestrijden is het de uitdaging een juiste balans te vinden. Het gaat om een afweging tussen het voorkomen van de overlast die de rups veroorzaakt en het in standhouden/versterken van de biodiversiteit. Vooral op de langere termijn zorgt de biodiversiteit voor voldoende natuurlijke vijanden om de eikenprocessierups terug te dringen.

Waarschijnlijk is het niet meer mogelijk de plaag volledig uit te roeien. We streven dus naar beheersbaar houden waarbij er een balans gezocht wordt tussen minimaliseren van klachten door jeuk, minimaliseren van schade aan biodiversiteit en optimalisatie van gemeentelijk budget. 

In Leusden is de eikenprocessierups in april 2020 bestreden met het biologische bestrijdingsmiddel Xentari in hoofdzakelijk de bebouwde kom. In het buitengebied is bestreden met de zogeheten aaltjes (wormpjes).

Na een inventarisatieronde door Leusden kunnen we constateren dat er dit jaar 30 a 40 % minder nesten zijn dan vorig jaar en ze zijn ook veel kleiner. Dit is ook de landelijke trend. Hoe komt dat?

De Xentari heeft in Leusden goed gewerkt. In de bomen die met Xentari zijn bespoten, kwamen bijna geen rupsen voor. In de bomen die met aaltjes zijn bestreden was het resultaat minimaal. In 2021 maken we geen gebruik meer van aaltjes.

De producent geeft aan dat er geen risico is voor volksgezondheid. Het is een Europees getest en toegelaten biologische bestrijding methode tegen rupsen.  De bacterie en aaltjes zijn ziekmakend voor vlindersoorten maar niet voor de mens. De beide middelen zijn toegestaan binnen de biologische landbouwen op gewassen geschikt voor humane consumptie. Er is dus geen enkele aanleiding te verwachten dat er voor behandeling van eiken met processierups risico is voor de volksgezondheid.

 

We snoeien geen bomen als er gebroed wordt en we snoeien alleen wat nodig is (laaghangende en dode takken). Als we wachten tot na het broedseizoen en we spuiten niet, dan is er nog wel overlast van de processierups, ook na het broedseizoen. Om de boomverzorgers veilig te kunnen laten werken in bomen hebben we de verplichting te zorgen dat er geen brandharen van de rups aanwezig zijn. In oude eikenprocessierups-nesten zitten veel brandharen.

Bij de afweging hebben we de keuze gemaakt tussen Xentari, wegzuigen en niet bestrijden. Het is voor ons de uitdaging een goed evenwicht te vinden tussen het voorkomen van de overlast die de rups veroorzaakt en het versterken van de biodiversiteit. Vooral op de langere termijn zorgt de biodiversiteit voor voldoende natuurlijke vijanden om de eikenprocessierups te beperken. Dit stimuleert de gemeente door bermen in te zaaien met bloemenmengsels waar veel natuurlijke vijanden van de rups op af komen, zoals de sluipwesp. En door op meerdere plekken een ecologische maaimethode te hanteren, waarbij een deel van het gras blijft staan en in fases wordt gemaaid. De nestkastjes voor koolmezen die de gemeente vorig jaar verspreid door Leusden heeft ophangen, zijn schoongemaakt voor het nieuwe broedseizoen.

Door het relatief koude voorjaar duurt het meer dagen voordat de rupsen verpoppen naar een harig stadium. Dit vergroot de kans te worden opgegeten door vogels. In juni wordt pas duidelijk of er hierdoor minder eikenprocessierupsen zijn dit jaar.

Voor de bestrijding van de eikenprocessierups bij u thuis kunt u zelf een hoveniers- of boomverzorgingsbedrijf inschakelen. Dit geldt ook als de boom monumentaal is, omdat de rupsen geen nadelige gevolgen hebben op het voortbestaan van de boom.